Braket / Seramik Braket
Braket, dişleri hizalamak ve düzeltmek için diş yüzeyine yapıştırılan küçük metal veya seramik aparattır.
Üzerine geçirilen ark telleri, dişlere kontrollü kuvvet uygulayarak zamanla istenilen pozisyona getirir.
Ortodontik tedavinin temel parçalarından olup, düzenli bakım ile etkili sonuç sağlar.
Braketlerin dişlere yapıştırılması ağrısız bir işlemdir. İlk 2–3 gün boyunca dişlerde hafif baskı, sızlama ve braketlerin yanağa temasına bağlı küçük tahrişler olabilir. Bu, dişlerin hareket etmeye başladığının doğal bir göstergesidir. Genellikle ilk haftadan sonra ağız dokuları braketlere tamamen uyum sağlar ve hastalar günlük yaşamlarına hiçbir rahatsızlık hissetmeden devam eder. Ağrıyı hafifletmek için hekimin önerdiği basit ağrı kesiciler yeterlidir.
Seramik braketler diş renginde oldukları için estetik açıdan en çok tercih edilen ortodontik yöntemlerden biridir. Özellikle yetişkin hastalar sosyal yaşamda daha görünmez bir seçenek sunduğu için seramik braketlere yönelir. Metal braketler ise daha dayanıklıdır ve bazı karmaşık ortodontik vakalarda tedavi süreci daha hızlı ilerleyebilir. Her iki seçenek de aynı ortodontik başarıyı sağlar; tercih, estetik beklenti ve yaşam tarzına göre belirlenir.
Tedavi süresi hastanın diş yapısına, çapraşıklık düzeyine, çene ilişkisine ve kişisel uyuma göre değişir. Ortalama olarak 12–24 ay arasında tamamlanır. Bazı hafif vakalar 8–10 ayda bile sonuçlanabilir. Düzenli randevulara gelmek ve braket bakımını ihmal etmemek tedavinin hızını ve başarısını olumlu yönde etkiler.
Evet, günlük beslenme düzeniniz devam eder; ancak dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Sert kabuklu yiyecekler (fındık, popcorn, sert krakerler), yapışkan gıdalar (karamel, sakız), çok katı meyveler (ısırarak elma) braketleri zorlayabilir. Bu tür yiyecekler braketin kopmasına, tellerin eğilmesine ve tedavi süresinin uzamasına neden olabilir. Yumuşak gıdalar tercih etmek ve sert yiyecekleri küçük parçalara ayırarak tüketmek daha güvenlidir.
Braketlerin konuşma üzerinde belirgin ve kalıcı bir etkisi yoktur. İlk birkaç gün dil braketlere alışırken hafif bir tuhaflık hissi olabilir, ancak bu geçicidir. Ağız kısa sürede kendi doğal konuşma ritmine geri döner. Çoğu hasta 3–5 gün içinde tamamen adapte olur.
Kesinlikle evet. Braketlerle düzeltilen dişlerin yeni konumlarını koruyabilmesi için pekiştirme tedavisi şarttır. Çünkü dişler, tedavi sonrası eski konumlarına geri dönme eğilimindedir. Pekiştirme apareyi ilk aylarda düzenli olarak takılır; ardından sadece geceleri kullanım yeterli olabilir. Bu dönem tedavinin kalıcılığı için çok kritik bir aşamadır.
Seramik braketler metal braketlere göre biraz daha hassastır; bu nedenle çok sert yiyecekler tüketildiğinde kırılma riski artabilir. Ancak doğru kullanım ve düzenli kontrollerle gayet dayanıklı şekilde uzun süre kullanılabilir. Estetik avantajı nedeniyle yetişkin hastalar tarafından sıkça tercih edilir.
Tedavinin ilk günlerinde ağız içerisindeki yumuşak dokular yeni braketlere alışana kadar hafif tahriş, kızarıklık veya yara hissedilebilir. Bu normaldir ve geçicidir. Ortodontik koruyucu mum kullanmak, tahrişleri büyük ölçüde azaltır. Ağız birkaç gün içinde braketlere uyum sağlar.
Braketler yemek artıklarını daha kolay tutabildiği için temizlik çok önemlidir. Özel ortodontik diş fırçaları, ara yüz fırçaları ve düzenli diş ipi kullanımı gerekir. Günlük temizlik, hem çürük oluşumunu önlemek hem de braketlerin sağlıklı şekilde çalışabilmesi için gereklidir. Ağız bakımına özen gösteren hastalarda tedavi daha hızlı ve sorunsuz ilerler.
Bir braketin kopması acil bir durum değildir ancak tedavi sürecini uzatmaması için en kısa sürede kliniğe başvurmanız gerekir. Kopan braketin tel içinde sallanması durumunda zarar vermemesi için ortodontik mum ile sabitleyebilir ve kontrol randevusuna gelene kadar bu şekilde koruyabilirsiniz.
Spor yapmaya engel yoktur. Sadece basketbol, futbol, boks gibi temas sporlarıyla uğraşan hastaların ağız koruyucu kullanması önerilir. Bu hem braketleri korur hem de olası darbelere karşı dudak ve yanağın zarar görmesini önler.
Ortodontik tedavi sadece çocuklara özgü değildir. Çene gelişimi tamamlanmış yetişkinlerde de braket tedavisi güvenle uygulanabilir. Yaş tedaviyi sınırlayan bir faktör değildir; sadece kişiye özel planlama yapılır. Yetişkinlerde seramik braket gibi estetik seçenekler sıklıkla tercih edilir.
Seramik braketlerin kendisi sararma yapmaz; materyal yapısı buna izin vermez. Ancak braketlerin üzerindeki elastik bağlar, çay, kahve, sigara gibi renklendirici faktörlere bağlı olarak zamanla renk değiştirebilir. Kontrollerde bu elastikler yenilenir ve görüntü tekrar estetik hale gelir.
Kullanılan braket türü (metal – seramik), tedavinin süresi, dişlerdeki düzensizlik derecesi ve ihtiyaç duyulan ek işlemler (plak, çekim, mini vidalar vb.) fiyatı etkileyen faktörlerdir. Muayene ve röntgen değerlendirmesi sonrası kesin bir fiyat belirlenebilir.